بررسی دلایل سوزن سوزن شدن و گزگز انگشتان

گزگز انگشتان پا ممکن است یک هشدار ساده از خستگی یا فشار عصب باشد؛ اما در برخی موارد می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات جدی‌تری مثل کمبود ویتامین B12، دیابت، اختلال گردش خون یا آسیب عصبی باشد.
اگر این حالت تکرار می‌شود، شب‌ها بیشتر می‌شود یا همراه با بی‌حسی و درد است، نباید آن را نادیده بگیرید.

در این مقاله دقیق بررسی می‌کنیم گزگز انگشتان پا نشانه چیست، چه زمانی خطرناک است و چگونه می‌توان آن را در خانه یا با درمان تخصصی برطرف کرد.

تا انتهای این مقاله از تیم فیزیوتراپی فانتوم زنجان با ما همراه باشید.

مهم‌ترین دلایل گزگز انگشتان پا چیست؟(بررسی همه علایم)

گزگز، مورمور یا سوزن‌ سوزن شدن انگشتان پا احساسی است که خیلی‌ها بعد از نشستن طولانی، پوشیدن کفش تنگ یا حتی بدون دلیل واضح تجربه می‌کنند. این حالت اگر گهگاه باشد و زود برطرف شود معمولا جدی نیست، اما اگر مداوم شود یا با درد، ضعف، تغییر رنگ پا یا مشکلات تعادلی همراه باشد می‌تواند نشانه‌ بیماری زمینه‌ای باشد و نباید نادیده گرفته شود.

عوامل زیر، مهم ترین دلایل گزگز انگشتان پا است:

1-نشستن یا ایستادن طولانی در وضعیت نامناسب

وقتی برای مدت طولانی دو زانو، چهارزانو، پا روی پا یا روی صندلی با لبه سفت می‌نشینید، ممکن است به عصب‌های پا فشار وارد شود و انگشتان پا خواب بروند یا احساس گزگز و مورمور ایجاد شود. این نوع گزگز معمولاً با تغییر وضعیت، آزاد شدن فشار از روی عصب و چند دقیقه راه رفتن به‌تدریج برطرف می‌شود و اگر فقط گاهی اتفاق بیفتد، معمولاً نشانه مشکل جدی نیست.

2-کفش نامناسب و فشار موضعی

کفش‌های تنگ، پنجه باریک یا پاشنه‌بلند می‌توانند فشار زیادی به جلوی پا و عصب‌های بین انگشتان وارد کنند و باعث گزگز، سوزش، بی‌حسی یا درد شوند. اگر این علائم هنگام پوشیدن کفش خاصی بیشتر می‌شود و با درآوردن کفش یا استفاده از کفش جادارتر کاهش پیدا می‌کند، فشار مکانیکی می‌تواند یکی از عوامل اصلی باشد. فشار مداوم روی عصب بین انگشتان، مانند آنچه در نوروم مورتون دیده می‌شود، نیز می‌تواند چنین علائمی ایجاد کند.

3-دیابت و نوروپاتی دیابتی

در افراد مبتلا به دیابت، بالا بودن قند خون در طول زمان می‌تواند به عصب‌های محیطی آسیب برساند و باعث گزگز، سوزش، بی‌حسی یا درد در پاها شود.

نوروپاتی دیابتی معمولاً از پاها شروع می‌شود و اغلب هر دو پا را درگیر می‌کند؛ گاهی علائم در زمان استراحت یا شب‌ها بیشتر احساس می‌شوند. اگر دیابت دارید و گزگز انگشتان پا به‌طور مداوم تکرار می‌شود، کنترل قند خون و بررسی پزشکی اهمیت دارد.

4-کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی

کمبود برخی ویتامین‌ها، به‌ویژه ویتامین B12، می‌تواند عملکرد طبیعی عصب‌ها را مختل کرده و باعث گزگز، بی‌حسی یا سوزش دست و پا شود. کمبود سایر ویتامین‌های گروه B و بعضی اختلالات تغذیه‌ای نیز ممکن است در ایجاد نوروپاتی نقش داشته باشند. رژیم غذایی نامناسب، مشکلات جذب مواد غذایی و بعضی بیماری‌ها یا داروها می‌توانند زمینه‌ساز این کمبودها باشند و در صورت نیاز، با آزمایش خون بررسی می‌شوند.

در نظر بگیرید که مصرف زیاد غذاهای چرب، سرخ‌شده و کم‌ارزش غذایی به‌ طور مستقیم علت معمول گزگز پا نیست، اما اگر باعث اضافه‌وزن، افزایش قند و چربی خون یا کمبود مواد مغذی شود، می‌تواند به‌ طور غیرمستقیم در ایجاد یا تشدید مشکلات عصبی پا نقش داشته باشد.

برای سلامت اعصاب، داشتن رژیم غذایی متعادل و دریافت کافی ویتامین‌های گروه B و سایر مواد مغذی اهمیت دارد.

5-مشکلات کمر و ریشه‌های عصبی

فتق دیسک کمر، تنگی کانال نخاعی یا فشار روی ریشه‌های عصبی کمر می‌تواند باعث انتشار علائم عصبی به سمت ساق و پا شود. در این حالت ممکن است علاوه بر گزگز و بی‌حسی انگشتان پا، کمردرد یا درد تیرکشنده از کمر و باسن به سمت پا نیز وجود داشته باشد. ضعف پا یا اختلال در راه رفتن نیز از علائمی است که نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد.

6-سندرم تونل تارسال و اعصاب تحت فشار در پا

در سندرم تونل تارسال، عصب تیبیال در ناحیه مچ پا تحت فشار قرار می‌گیرد و می‌تواند باعث گزگز، سوزش، بی‌حسی یا درد در کف پا و انگشتان شود. از طرف دیگر، مشکلات موضعی مانند نوروم مورتون نیز ممکن است با ایجاد فشار و تحریک عصب بین انگشتان، باعث گزگز یا درد در یک یا چند انگشت پا شوند.
محل دقیق علائم و ارتباط آن با ایستادن، راه رفتن و نوع کفش می‌تواند در تشخیص علت کمک‌کننده باشد.

 

7-مشکلات گردش خون و عروق

برخی مشکلات عروقی می‌توانند باعث درد، بی‌حسی یا احساس غیرطبیعی در پا شوند.

در بیماری‌های شریان‌های محیطی، برای مثال، ممکن است درد یا گرفتگی پا هنگام راه رفتن ایجاد شود که با استراحت بهتر می‌شود و در موارد پیشرفته‌تر سردی پا، تغییر رنگ پوست یا زخم‌هایی که دیر بهبود پیدا می‌کنند نیز دیده شود. بنابراین اگر گزگز انگشتان پا همراه با تغییر رنگ یا دمای پا، درد هنگام راه رفتن یا زخم دیرترمیم‌شونده است، بررسی وضعیت عروق اهمیت دارد.

8-بیماری‌های عمومی، عفونت‌ها و داروها

برخی بیماری‌های زمینه‌ای مانند کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های کلیوی یا کبدی، بیماری‌های خودایمنی و بعضی عفونت‌ها می‌توانند به اعصاب محیطی آسیب بزنند و باعث گزگز یا بی‌حسی پا شوند.
همچنین بعضی داروها، مصرف مزمن الکل و قرار گرفتن در معرض مواد سمی یا فلزات سنگین نیز از عوامل شناخته‌شده آسیب عصبی هستند. اگر گزگز بدون علت مشخص ادامه پیدا کند یا به تدریج به بخش‌های دیگر پا و بدن گسترش یابد، بررسی علت زمینه‌ای ضروری است.

علت گزگز و سوزن سوزن شدن انگشتان پای راست

وقتی گزگز فقط در انگشت پای راست حس می‌شود، بیشتر به علل موضعی یا یک‌طرفه فکر می‌کنیم؛ هرچند بیماری‌های عمومی هم می‌توانند در یک پا زودتر احساس شوند.

• کفش نامناسب در یک پا (مثلا یک لنگ کفش تنگ‌تر)، فشار بیشتر هنگام رانندگی یا ایستادن روی پای راست می‌تواند به‌تنهایی باعث گزگز انگشتان همین پا شود.
• فشار روی اعصاب پا مثل نوروم مورتون یا سندرم تونل تارسال در سمت راست، باعث گزگز، درد یا سوزش انگشتان همان پا می‌شود که با راه رفتن یا کفش تنگ بدتر می‌شود.
• درگیری ریشه عصبی کمری در سمت راست (مثلا به‌خاطر دیسک) می‌تواند همراه با کمردرد، تیرکشیدن به ساق و گزگز انگشتان پای راست باشد.
• مشکلات عروقی یک‌طرفه (مثلا گرفتگی یک رگ در پای راست) ممکن است با گزگز، سردی، تغییر رنگ یا درد در همان پا همراه باشد و نیاز به بررسی سریع دارد.

اگر گزگز انگشت پای راست، مداوم است، هر روز تکرار می‌شود یا با درد، ضعف، احساس سنگینی پا یا تغییر رنگ همراه است، بهتر است حتما توسط پزشک یا فیزیوتراپیست بررسی شود.

علت گزگز نوک انگشتان پا چیست؟

گزگز فقط در نوک انگشتان پا معمولا از خفیف‌ترین سطح درگیری عصب یا جریان خون شروع می‌شود و اگر زود به آن توجه شود، اغلب قابل کنترل است.

• خیلی وقت‌ها بعد از پوشیدن کفش تنگ، ایستادن طولانی یا نشستن بد، اول نوک انگشتان پا سوزن‌سوزن می‌شود و با استراحت و تغییر وضعیت بهتر می‌شود.
• در دیابت و بعضی نوروپاتی‌ها، علائم معمولا از سرِ انگشتان پا شروع می‌شود؛ یعنی اول نوک انگشتان مورمور یا بی‌حس می‌شود و بعد به‌تدریج بالاتر می‌آید.
• کمبود ویتامین‌ها و بعضی بیماری‌های عمومی هم می‌توانند ابتدا به صورت سوزن‌سوزن شدن نوک انگشتان پا و دست خود را نشان دهند، مخصوصا شب‌ها یا هنگام استراحت.

اگر این حس فقط گاهی بعد از خستگی یا کفش تنگ پیش می‌آید و سریع برطرف می‌شود، معمولا جای نگرانی ندارد؛ اما اگر هر روز، بدون دلیل واضح یا همراه با بی‌حسی، درد، ضعف یا مشکل در راه رفتن تکرار می‌شود، باید حتما بررسی پزشکی انجام شود.

گزگز انگشتان پا در شب

گزگز انگشتان پا در شب می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. فشار روی عصب‌ها، قرار گرفتن پا در وضعیت نامناسب برای مدت طولانی، مشکلات مربوط به اعصاب محیطی یا حتی اختلال در جریان خون از علت‌های احتمالی است.
در بعضی افراد نیز کمبود برخی ویتامین‌ها، دیابت یا مشکلات ستون فقرات می‌تواند با احساس گزگز و بی‌حسی در پا همراه باشد. اگر این حالت فقط گاهی و برای مدت کوتاه ایجاد شود، معمولاً جای نگرانی زیادی ندارد؛ اما تکرار مداوم آن، به‌ خصوص اگر با بی‌حسی یا درد همراه باشد، نیاز به بررسی علت دارد.

برای کاهش گزگز شبانه، بهتر است از قرار دادن پا در وضعیت فشرده یا ثابت برای مدت طولانی خودداری کنید و پیش از خواب چند حرکت ملایم کششی برای ساق و مچ پا انجام دهید.

اگر گزگز به‌ طور مداوم تکرار می‌شود، شدت آن بیشتر شده یا همراه با ضعف پا، درد، بی‌حسی گسترده یا اختلال در راه رفتن است، مراجعه به پزشک یا فیزیوتراپیست می‌تواند به شناسایی علت کمک کند.

نوع درمان نیز به علت اصلی گزگز بستگی دارد و ممکن است شامل اصلاح وضعیت بدن، تمرینات درمانی یا درمان مشکل عصبی و عضلانی زمینه‌ای باشد.

گزگز انگشتان پا در بارداری

گزگز انگشتان پا در بارداری نسبتاً شایع است و می‌تواند در اثر تغییرات طبیعی بدن در این دوران ایجاد شود.
افزایش وزن و فشار رحم در ماه‌های بارداری ممکن است به بعضی از عصب‌ها و بافت‌های اطراف لگن و پا فشار وارد کند و باعث احساس گزگز، مورمور یا بی‌حسی در پاها شود. همچنین تغییرات هورمونی و تجمع مایعات در بدن می‌تواند باعث تورم پا و افزایش فشار روی عصب‌های اندام تحتانی شود.

برای کاهش این حالت، تغییر وضعیت بدن، پرهیز از ایستادن یا نشستن طولانی، حرکت دادن مچ پا و انجام تمرینات ملایم می‌تواند کمک‌کننده باشد.

با این حال، اگر گزگز شدید یا مداوم باشد، فقط در یک پا ایجاد شود یا همراه با تورم قابل‌توجه، درد، ضعف یا بی‌حسی باشد، بهتر است با پزشک یا ماما مشورت شود تا علت دقیق آن بررسی شود.

علت بالینی گزگز انگشتان پا چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص علت گزگز انگشتان پا فقط بر اساس محل گزگز انجام نمی‌شود؛ پزشک ابتدا درباره زمان شروع علائم، مدت و دفعات بروز، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن آن و علائم همراه سؤال می‌کند.
همچنین سابقه بیماری‌هایی مانند دیابت، مشکلات کمر، بیماری‌های تیروئید و داروهای مصرفی بررسی می‌شود. در معاینه نیز قدرت عضلات، رفلکس‌ها، حس پوست، وضعیت راه رفتن و خون‌رسانی پا بررسی می‌شود تا مشخص شود منشأ علائم بیشتر عصبی، عضلانی‌اسکلتی یا عروقی است.

اگر از شرح حال و معاینه احتمال یک بیماری زمینه‌ای مطرح شود، ممکن است آزمایش خون برای بررسی مواردی مانند قند خون و کمبود ویتامین B12 درخواست شود. در صورت شک به درگیری ریشه‌های عصبی کمر یا فشار روی عصب، بسته به شرایط ممکن است تصویربرداری مانند MRI یا تست‌های بررسی عملکرد عصب و عضله (نوار عصب و عضله) نیز مورد نیاز باشد.

بنابراین، نوع بررسی‌ها به الگوی علائم و علت احتمالی گزگز بستگی دارد و انجام همه این آزمایش‌ها برای هر فرد ضروری نیست.

روش‌های درمان گزگز انگشتان پا

درمان گزگز انگشتان پا به علت ایجاد آن بستگی دارد و تا زمانی که علت مشخص نباشد، نمی‌توان یک روش درمانی مشخص را برای همه افراد تجویز کرد.

اگر گزگز به دلیل فشار موقت روی عصب، نشستن یا ایستادن طولانی و وضعیت نامناسب ایجاد شده باشد، معمولاً با تغییر وضعیت، کاهش فشار و حرکت دادن پا برطرف می‌شود. اما اگر علت گزگز بیماری‌هایی مانند دیابت، کمبود ویتامین، مشکلات کمر، فشار روی عصب یا بیماری‌های عروقی باشد، درمان باید متناسب با همان مشکل انجام شود.

در صورتی که کمبود ویتامین یا اختلالات متابولیک عامل گزگز باشد، پزشک ممکن است اصلاح رژیم غذایی یا مصرف مکمل مناسب را توصیه کند.

در نوروپاتی ناشی از دیابت، کنترل مناسب قند خون اهمیت زیادی دارد و اگر دارو یا بیماری زمینه‌ای باعث آسیب عصبی شده باشد، باید علت اصلی نیز مدیریت شود.

در مشکلات مربوط به کمر یا گیر افتادن عصب نیز بسته به علت و شدت علائم، ممکن است فرد به فیزیوتراپی ارجاع داده شود تا فشار روی عصب و عوامل حرکتی مؤثر بر علائم بررسی و درمان شوند.

درمان گزگز انگشتان پا با فیزیوتراپی

وقتی گزگز به دلیل فشار روی عصب، مشکلات ستون فقرات، اختلالات حرکتی یا برخی مشکلات عضلانی و اسکلتی ایجاد شده باشد، فیزیوتراپی می‌تواند بخش مهم و تاثیرگذار روند درمان باشد.

فیزیوتراپیست ابتدا علت و الگوی علائم را ارزیابی می‌کند و سپس با توجه به شرایط فرد، از روش‌هایی مانند تمرینات درمانی، تکنیک‌های دستی، کشش، اصلاح الگوی حرکتی و برخی مدالیته‌های فیزیوتراپی از جمله طب سوزنی برای کاهش فشار روی ساختارهای عصبی و بهبود عملکرد اندام استفاده می‌کند.

مشاوره آنـلاین با فیزیوتراپیست

شماره‌تلفن‌های کلینیک فانتوم برای پاسخگویی به همه سوالات شما

024-33789342

09108423388

09936075481

طب سوزنی برای گزگز انگشتان پا

در برخی افراد، طب سوزنی می‌تواند به‌ عنوان یک روش کمکی برای کاهش درد، سوزش و برخی علائم همراه با مشکلات عصبی یا عضلانی مورد استفاده قرار گیرد. اثربخشی آن به علت اصلی گزگز و شرایط فرد بستگی دارد و نباید جایگزین تشخیص و درمان علت زمینه‌ای شود. اگر این روش برای شما مناسب تشخیص داده شود، می‌توان آن را توسط فیزیوتراپیست مجرب و آموزش‌دیده در کنار سایر روش‌های درمانی به کار برد.

درمان خانگی گزگز انگشتان پا

اگر گزگز پا خفیف و موقتی باشد و علت آن فشار، وضعیت نامناسب بدن یا کفش نامناسب باشد، چند اقدام ساده در خانه می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.

از نشستن طولانی‌مدت در یک وضعیت، پا روی پا انداختن یا قرار دادن فشار مستقیم روی پا خودداری کنید و هر چند وقت یک‌بار وضعیت خود را تغییر دهید و کمی راه بروید.

پوشیدن کفش راحت و جادار با فضای کافی برای انگشتان نیز می‌تواند فشار روی عصب‌های پا را کاهش دهد.

حرکت دادن آرام مچ پا و انگشتان، کشش ملایم عضلات ساق و کمی پیاده‌روی در صورت نداشتن درد شدید می‌تواند به حفظ حرکت و عملکرد طبیعی پا و کاهش سوزن سوزن شدن و گزگز انگشتان پا در طول روز کمک کند.

اگر بعد از یک فعالیت مشخص، مانند ایستادن یا راه رفتن طولانی، گزگز بیشتر می‌شود، بهتر است برای مدتی فعالیت تشدیدکننده علائم را کاهش دهید.

در افراد مبتلا به دیابت نیز بررسی روزانه پاها از نظر زخم، تاول، بریدگی و تغییرات پوستی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کاهش حس پا ممکن است باعث شود آسیب‌های کوچک دیرتر متوجه شوند.

در مجموع موارد زیر توصیه می شود:

• ماساژ برای افزایش گردش خون
• استفاده از کمپرس آب گرم
• مصرف ویتامین
• انجام تمرینات ورزشی از جمله پیاده‌روی با کفش مناسب

سایر روش‌های درمان

در کنار درمان علت اصلی، بسته به شرایط فرد ممکن است روش‌های دیگری نیز مورد استفاده قرار گیرند:

• کفش مناسب: کفشی انتخاب کنید که پنجه پهن و فضای کافی برای حرکت انگشتان داشته باشد و به جلوی پا فشار وارد نکند.
• ارتز و کفی مناسب: اگر فرم پا یا نحوه توزیع فشار هنگام راه رفتن در ایجاد علائم نقش داشته باشد، پزشک یا فیزیوتراپیست ممکن است کفی یا ارتز مناسب را پیشنهاد کند.
• پد متاتارس: در برخی مشکلات جلوی پا، پد متاتارس می‌تواند با تغییر نحوه توزیع فشار روی قسمت جلویی پا به کاهش فشار روی ناحیه دردناک کمک کند.
• کینزیوتیپ: در بعضی مشکلات عضلانی و حرکتی ممکن است به‌عنوان درمان کمکی استفاده شود، اما کاربرد آن به علت گزگز بستگی دارد و برای همه افراد ضروری نیست.
• دارو: در صورتی که گزگز با درد یا التهاب همراه باشد، پزشک ممکن است بر اساس علت مشکل داروی مناسب تجویز کند. در برخی شرایط خاص نیز تزریق دارو، مانند کورتیکواستروئید، ممکن است توسط پزشک انجام شود.
• مراقبت از پا: اگر دیابت یا کاهش حس پا دارید، پاها را روزانه بررسی کنید و وجود زخم، تاول، ترک پوستی، تغییر رنگ یا تورم را جدی بگیرید. برای مشاهده کف پا می‌توانید از آینه استفاده کنید.

کلام آخر
گزگز انگشتان پا می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات مختلفی باشد که نیاز به توجه و بررسی دارند. از تغییرات ساده در عادات روزمره مانند نشستن یا ایستادن به مدت طولانی تا اختلالات جدی‌تر مانند دیابت یا بیماری‌های عروقی، همه می‌توانند نقش مهمی در بروز این علائم ایفا کنند. به همین دلیل، در صورتی که این احساس به طور مکرر و یا شدید بروز کند، مشاوره با پزشک و انجام آزمایشات لازم ضروری است. پیشگیری و درمان به موقع می‌تواند به حفظ سلامتی و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.

سوالات متداول

1-آیا گزگز انگشتان پا خطرناک است؟

خیر؛ گزگز انگشتان پا در بیشتر موارد به‌تنهایی خطرناک نیست و ممکن است به دلایل ساده و موقتی ایجاد شود. با این حال، اگر گزگز مداوم، تکرارشونده یا همراه با بی‌حسی و ضعف پا باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک یا فیزیوتراپیست بررسی شود.

2-آیا گزگز انگشتان پا از بین می رود؟

بستگی به علت و مورد خاص دارد. در بعضی موارد، بی حسی انگشتان پا به خودی خود برطرف می‌شود. در موارد دیگر، از بین می‌رود و به صورت دوره‌ای برمی‌گردد و گاهی اوقات، برای همیشه ادامه‌ دارد و برای بهبودی به درمان نیاز دارد. بنابراین اگر روش‌های درمانی ساده‌ای را امتحان کرده‌اید (مانند اطمینان از داشتن کفش مناسب) اما بی حسی انگشتان پا باقی مانده است، باید علت را بررسی و برای درمان صحیح حتما به پزشک مراجعه کنید.

3-برای درمان گزگز پا چی بخوریم؟

• غذاهای غنی از ویتامین B۱۲ مانند گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ و محصولات لبنی
• غذاهای حاوی ویتامین B۱ مانند غلات کامل، لوبیا، مغزها و دانه‌ها
• غذاهای حاوی ویتامین B۶ مانند مرغ، ماهی، موز، سیب‌زمینی و سبزیجات برگ‌دار
• غذاهای غنی از اسید فولیک مانند سبزیجات سبز تیره، حبوبات و مرکبات

4-علت گزگز شست پا و پنجه پا چیست؟

دلایلی که باعث احساس سوزن سوزن شدن شست پا، پنجه پا و نوک انگشتان پا می‌شود معمولا یکی است و تفاوت چندانی با هم ندارد. شما در وهله اول باید نوع فعالیت‌های خود، کفشی که می‌پوشید، بی‌تحرکی و برنامه غذایی‌تان را بررسی کنید و در صورتی که رفع نشد، برای مشاوره و درمان می‌توانید به فیزیوتراپیست و پزشک مراجعه کنید.