گزگز انگشتان پا ممکن است یک هشدار ساده از خستگی یا فشار عصب باشد؛ اما در برخی موارد میتواند نشانهای از مشکلات جدیتری مثل کمبود ویتامین B12، دیابت، اختلال گردش خون یا آسیب عصبی باشد. اگر این حالت تکرار میشود، شبها بیشتر میشود یا همراه با بیحسی و درد است، نباید آن را نادیده بگیرید. در این مقاله دقیق بررسی میکنیم گزگز انگشتان پا نشانه چیست، چه زمانی خطرناک است و چگونه میتوان آن را در خانه یا با درمان تخصصی برطرف کرد.
تا انتهای این مقاله از تیم فیزیوتراپی فانتوم زنجان با ما همراه باشید.
علت گزگز انگشتان پا چیست؟(بررسی همه علایم)
گزگز، مورمور یا سوزن سوزن شدن انگشتان پا احساسی است که خیلیها بعد از نشستن طولانی، پوشیدن کفش تنگ یا حتی بدون دلیل واضح تجربه میکنند. این حالت اگر گهگاه باشد و زود برطرف شود معمولا جدی نیست، اما اگر مداوم شود یا با درد، ضعف، تغییر رنگ پا یا مشکلات تعادلی همراه باشد میتواند نشانه بیماری زمینهای باشد و نباید نادیده گرفته شود.
نشستن یا ایستادن طولانی در وضعیت نامناسب
وقتی مدت طولانی دو زانو، چهارزانو، پا روی پا یا روی صندلی با لبهی سفت مینشینید، به عصبها و رگهای پا فشار وارد میشود و انگشتان پا خواب میروند و گزگز میکنند. معمولا با عوض کردن وضعیت و چند دقیقه راه رفتن، این حس به تدریج از بین میرود و جای نگرانی خاصی ندارد مگر اینکه خیلی تکرار شود.
کفش نامناسب و فشار موضعی
کفش تنگ، پنجه باریک یا پاشنهبلند باعث فشار مستقیم به جلوی پا و اعصاب بین انگشتان میشود و میتواند مورمور، سوزش یا درد در انگشتان پا ایجاد کند. اگر با عوض کردن کفش و انتخاب کفش راحت و جادار، گزگز کمتر شود، معمولا علت اصلی همین فشار مکانیکی است.
دیابت و نوروپاتی دیابتی
در افراد دیابتی، قند خون بالا به مرور به عصبهای ریز پا آسیب میزند و احساس گزگز، بیحسی، سوزش و گاهی درد شبانه از نوک انگشتان پا شروع میشود. اگر دیابت دارید و چنین حسی را در هر دو پا، به خصوص شبها یا در حالت استراحت تجربه میکنید، کنترل قند خون و مراجعه به پزشک ضروری است.
کمبود ویتامینها و مواد معدنی
کمبود ویتامینهای گروه B مخصوصا B12، همینطور کمبود موادی مثل منیزیم و کلسیم میتواند باعث ضعف، خستگی و مورمور دست و پا شود. رژیم غذایی نامناسب، مصرف طولانیمدت بعضی داروها یا مشکلات گوارشی (مثل جذب بد روده) از دلایل شایع این کمبودها هستند و معمولا با آزمایش خون مشخص میشوند.
مشکلات کمر و ریشههای عصبی
فتق دیسک کمر، تنگی کانال نخاع یا گرفتگی شدید عضلات کمری میتواند روی ریشههای عصبی که به پا میروند فشار بیاورد و باعث درد تیرکشنده، بیحسی یا گزگز در ساق و انگشتان پا شود. اگر همراه گزگز، کمردرد، تیرکشیدن به پا، ضعف پا یا سختی در راه رفتن دارید، باید جدیتر بررسی شوید.
سندرم تونل تارسال و اعصاب تحت فشار در پا
در سندرم تونل تارسال، عصب مهمی در ناحیه مچ پا تحت فشار قرار میگیرد و باعث درد، سوزش و گزگز کف پا و انگشتان همان پا میشود که با ایستادن و راه رفتن بدتر میشود. برخی مشکلات دیگر مثل نوروم مورتون (ضخیمشدن عصب بین انگشتان) هم میتوانند بهطور موضعی بین انگشتان پا احساس گزگز و درد ایجاد کنند.
مشکلات گردش خون و عروق
وقتی خونرسانی به پا خوب نباشد (مثلا بهخاطر تنگی عروق، کلسترول بالا، سیگار یا لخته)، پا ممکن است سرد، رنگپریده یا کبود شود و همزمان احساس گزگز، سنگینی یا درد داشته باشد. اگر گزگز همراه با تغییر رنگ پوست، زخمهایی که دیر خوب میشوند یا درد هنگام راه رفتن است، حتما باید وضعیت عروق بررسی شود.
بیماریهای عمومی، عفونتها و داروها
برخی بیماریها مثل کمکاری تیروئید، نارسایی کلیه، بعضی بیماریهای خودایمنی و عفونتها (مثل هپاتیت، HIV، زونا) میتوانند با آسیب اعصاب محیطی و گزگز انگشتان پا همراه باشند. مصرف بعضی داروها، قرار گرفتن طولانیمدت در معرض مواد سمی یا فلزات سنگین هم میتواند باعث مورمور مزمن دست و پا شود و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
علت گزگز انگشتان پای راست
وقتی گزگز فقط در انگشت پای راست حس میشود، بیشتر به علل موضعی یا یکطرفه فکر میکنیم؛ هرچند بیماریهای عمومی هم میتوانند در یک پا زودتر احساس شوند.
-
کفش نامناسب در یک پا (مثلا یک لنگ کفش تنگتر)، فشار بیشتر هنگام رانندگی یا ایستادن روی پای راست میتواند بهتنهایی باعث گزگز انگشتان همین پا شود.
-
فشار روی اعصاب پا مثل نوروم مورتون یا سندرم تونل تارسال در سمت راست، باعث گزگز، درد یا سوزش انگشتان همان پا میشود که با راه رفتن یا کفش تنگ بدتر میشود.
-
درگیری ریشه عصبی کمری در سمت راست (مثلا بهخاطر دیسک) میتواند همراه با کمردرد، تیرکشیدن به ساق و گزگز انگشتان پای راست باشد.
-
مشکلات عروقی یکطرفه (مثلا گرفتگی یک رگ در پای راست) ممکن است با گزگز، سردی، تغییر رنگ یا درد در همان پا همراه باشد و نیاز به بررسی سریع دارد.
اگر گزگز انگشت پای راست، مداوم است، هر روز تکرار میشود یا با درد، ضعف، احساس سنگینی پا یا تغییر رنگ همراه است، بهتر است حتما توسط پزشک یا فیزیوتراپیست بررسی شود.
گزگز نوک انگشتان پا
گزگز فقط در نوک انگشتان پا معمولا از خفیفترین سطح درگیری عصب یا جریان خون شروع میشود و اگر زود به آن توجه شود، اغلب قابل کنترل است.
-
خیلی وقتها بعد از پوشیدن کفش تنگ، ایستادن طولانی یا نشستن بد، اول نوک انگشتان پا سوزنسوزن میشود و با استراحت و تغییر وضعیت بهتر میشود.
-
در دیابت و بعضی نوروپاتیها، علائم معمولا از سرِ انگشتان پا شروع میشود؛ یعنی اول نوک انگشتان مورمور یا بیحس میشود و بعد بهتدریج بالاتر میآید.
-
کمبود ویتامینها و بعضی بیماریهای عمومی هم میتوانند ابتدا به صورت سوزنسوزن شدن نوک انگشتان پا و دست خود را نشان دهند، مخصوصا شبها یا هنگام استراحت.
اگر این حس فقط گاهی بعد از خستگی یا کفش تنگ پیش میآید و سریع برطرف میشود، معمولا جای نگرانی ندارد؛ اما اگر هر روز، بدون دلیل واضح یا همراه با بیحسی، درد، ضعف یا مشکل در راه رفتن تکرار میشود، باید حتما بررسی پزشکی انجام شود.
علایم گزگز انگشتان پا
گزگز انگشتان پا میتواند برخی از علائم مرتبط را شامل شود:
- مور مور
- سوزش
- احساس سوزن سوزن شدن
- ضعف
علائم ممکن است گاهی اوقات به سمت بالا تا پا و ساق نیز گسترش یابد و ممکن است فقط یک طرف بدن یا هر دو را تحت تأثیر قرار دهد.
علت بالینی گزگز انگشتان پا چگونه تشخیص داده میشود؟
بسته به آنچه که یافت میشود، ممکن است پزشک از ابزارهای تشخیصی مانند ام آر آی و سی تی اسکن برای بررسی شرایطی مانند مشکلات ستون فقرات یا سکته مغزی استفاده کند. همچنین از مطالعات هدایت عصب میتوان برای بررسی عصبهای فشرده شده استفاده کرد. این آزمایش با استفاده از جریان الکتریکی که از طریق اعصاب عبور میکند، بررسی میکند که آیا سیگنالهای عصبی به طور طبیعی منتقل میشوند یا خیر.
فیزیوتراپی و درمان گزگز انگشتان پا
معمولاً فیزیوتراپی اولین گام درمانی برای بهبود مشکلات پا و مچ پا است. در مواردی که شما به انجام عمل جراحی نیاز داشته باشید متخصص فیزیوتراپی و جراح ارتوپد همکاری نزدیکی با یکدیگر خواهند داشت. درمان با فیزیوتراپی بر تسکین درد، بهبود دامنه حرکات پا و شروع مجدد فعالیت جسمانی تمرکز دارد. متخصص فیزیوتراپی علاوه بر حرکات کششی و تقویتی از برخی وسایل و روشهای تخصصی استفاده میکند که برخی از آنها به شرح زیر میباشند:
درمان دستی یا منوال تراپی
درمان دستی و تجهیزات مخصوص بافت نرم با ایجاد فشار و به حرکت در آوردن عضلات و تاندونهای خاص به بهبود مشکل شما کمک خواهد کرد.
لیزر درمانی
لیزر کم توان به درمان بی حسی و گزگز انگشتان پا کمک شایانی میکند.
تحریک الکتریکی عصب از طریق الکترو تراپی
تحریک الکتریکی یا الکترو تراپی روشی است که در آن به کمک یک دستگاه خاص(TENS)، امواج الکتریکی به بدن ارسال میشود. در این روش پزشک تعدادی الکترود را روی سطح پوست قرار میدهد تا به این ترتیب جریان الکتریکی به تسکین درد و ترمیم عصب بپردازد.
ماساژ درمانی
ماساژ درمانی با افزایش گردش خون در ناحیه پاها به تسکین درد ناشی از نوروپاتی محیطی کمک میکند.
طب سوزنی
طب سوزنی یکی از روشهای درمانی قدیمی است که بیش از هزار سال قدمت دارد و در چین باستان مورد استفاده قرار میگرفته است. در این روش تعدادی سوزن بسیار نازک وارد نقاط خاصی از بدن میشوند تا به متعادل کردن انرژی درون بدن بپردازند. این نقاط وظیفه کنترل حس از قبیل درد یا گزگز را نیز بر عهده دارند. طب سوزنی میتواند به تسکین درد ناشی از نوروپاتی محیطی کمک کند.
برای مشاوره رایگان و آنلاین با فیزیوتراپیست مجرب {اینجا} را کلیک کنید.
سایر روش های درمان
– پوشیدن جورابهای نرم و ضخیم مانند جورابهای دیابتی.
– پوشیدن کفشهای مناسب یا ارتزهای سفارشی. همیشه هنگام خرید کفش، طول و عرض پای خود را اندازه بگیرید و در صورت لزوم کفشی با فضای بیشتر برای انگشتان پا تهیه کنید تا انگشتان در کفش فشرده نشوند.
– استفاده از چسب کینزیو نتایج مناسبی را ایجاد میکند.
– فعالیتی را که به نظر میرسد درد را افزایش میدهد کاهش دهید تا زمانی که علت مشکل را درمان کنید.
– راه رفتن روی تردمیل میتواند به کاهش فشار حاصل از نیروی جاذبه کمک کند.
– برای کمک به توزیع وزن به طور مساوی در قسمت جلوی پا، از ارتزهای مخصوص پا استفاده کنید. پشتیبانی از متاتارس بسیار مهم است و میتوان آن را با استفاده از پدهای متاتارس بدست آورد.
– داروهای ضد درد یا تزریق کورتیکواستروئیدها.
– بررسی روزانه پاها از نظر بریدگی (از آینه دستی برای بررسی ته پاها استفاده کنید).
– عمل جراحی
آیا گزگز انگشتان پا خطرناک است؟
خیر؛ گزگز انگشتان پا خطرناک تلقی نمیشود. با این حال، گاهی اوقات علامت یک بیماری جدی است، بنابراین ایده خوبی است که آن را بررسی کنید. تنها خطر مستقیم واقعی که با بی حسی انگشتان پا همراه است، خطر زمین خوردن به دلیل عدم توانایی احساس زمین با پا و خطر ایجاد زخم در پاها است.
آیا گزگز انگشتان پا از بین می رود؟
بستگی به علت و مورد خاص دارد. در بعضی موارد، بی حسی انگشتان پا به خودی خود برطرف میشود. در موارد دیگر، از بین میرود و به صورت دورهای برمیگردد و گاهی اوقات، برای همیشه ادامه دارد و برای بهبودی به درمان نیاز دارد. بنابراین اگر روشهای درمانی سادهای را امتحان کردهاید (مانند اطمینان از داشتن کفش مناسب) اما بی حسی انگشتان پا باقی مانده است، باید علت را بررسی و برای درمان صحیح حتما به پزشک مراجعه کنید.
کلام آخر
گزگز انگشتان پا میتواند نشانهای از مشکلات مختلفی باشد که نیاز به توجه و بررسی دارند. از تغییرات ساده در عادات روزمره مانند نشستن یا ایستادن به مدت طولانی تا اختلالات جدیتر مانند دیابت یا بیماریهای عروقی، همه میتوانند نقش مهمی در بروز این علائم ایفا کنند. به همین دلیل، در صورتی که این احساس به طور مکرر و یا شدید بروز کند، مشاوره با پزشک و انجام آزمایشات لازم ضروری است. پیشگیری و درمان به موقع میتواند به حفظ سلامتی و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.
سوالات متداول:
علت گزگز پاها در شب چیست؟
نشستن یا خوابیدن در حالت نامناسب ممکن است باعث فشردگی عصبها و احساس گزگز پاها در شب شود. همچنین برخی بیماریها؛ از جمله:
- اضطراب
- کمبود ویتامین
- عوارض دارویی
- نارسایی کلیه
- بیماری خود ایمنی
- دیابت
برای تشخیص درست بهتر است به پزشک متخصص مراجعه کنید.
برای گزگز پا چی بخوریم؟
- غذاهای غنی از ویتامین B۱۲ مانند گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخممرغ و محصولات لبنی
- غذاهای حاوی ویتامین B۱ مانند غلات کامل، لوبیا، مغزها و دانهها
- غذاهای حاوی ویتامین B۶ مانند مرغ، ماهی، موز، سیبزمینی و سبزیجات برگدار
- غذاهای غنی از اسید فولیک مانند سبزیجات سبز تیره، حبوبات و مرکبات
درمان خانگی گز گز پا کدام است؟
- ماساژ برای افزایش گردش خون
- استفاده از کمپرس آب گرم
- مصرف ویتامین
- انجام تمرینات ورزشی
برای کسب نتیجه بهتر؛ اینجا را کلیک کنید و با فیزیوتراپیست مجرب مشورت کنید.
قرص برای گز گز پا وجود دارد؟
برحی گفته اند که قرص های زیر، تاثیر زیادی در کاهش گز گز پاهایشان داشته است. با این وجود؛ توصیه می شود حتما قبل از مصرف، با پزشک متخصص مشورت کنید.
- بیوتین
- ویتامین E
- منیزیم
- کلسیم
