همه چیز درباره دیسک کمر؛ آیا دیسک کمر درمان دارد؟
در پاسخ به این سوال که آیا دیسک کمر درمان دارد باید بگوییم که: «بله؛ بیماریهای مربوط به دیسک کمر حتما درمان دارد. در بسیاری از موارد، با روشهای غیر جراحی مثل فیزیوتراپی و مصرف داروهای ضد التهاب، به خوبی میتوان بیرونزدگی و پارگی دیسک کمر را درمان کرد و تا زمانی که عوارض شدید نباشد، نیازی به عمل جراحی نیست.»
اگر میخواهید بدانید «دیسک کمر» چیست، کجای بدن قرار دارد، وظیفهاش چیست و چه کارهایی باعث میشود که دیسک کمر بیرون بزند، خشک شود یا دچار پارگی شود، تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
دیسک کمر دقیقا چیست؟
در ستون مهرهها، پنج عدد مهره کمری وجود دارد. دیسکها بین مهرهها قرار میگیرند و 90 درصد جنس آنها از آب است. وظیفه دیسکها، جذب ضربه و توزیع فشار بین ستون مهرهها است و باعث میشود مهرهها بتوانند روی هم خم و راست شوند و حرکات چرخشی کمر را انجام دهند.
در ذهن خود، دیسکهای مهرهای را شبیه به چسب نواری تجسم کنید؛ به این صورت که دور آن را فیبر بسیار محکمی پوشانده است و داخلش، مایعی ژلهای قرار دارد که 90 درصد از آن، از آب است.
پشت ستون مهرهها نیز، کانال نخاعی قرار دارد و اگر فرد، فعالیتهایی نامناسب با آناتومی بدنش انجام دهد، باعث میشود که دیسک به سمت بیرون حرکت کند و متعاقب آن به نخاع، کانال نخاعی و ریشههای عصبی فشار وارد شود.
انواع دیسک کمر
- دیسک هرنی (فتق دیسک): این وضعیت زمانی رخ میدهد که مواد داخلی دیسک از دیواره آن بیرون میزنند و میتوانند به عصبها فشار وارد کنند. این حالت ممکن است باعث درد، بیحسی یا ضعف در پاها شود.
- دیسک تخریب شده (Degenerative Disc Disease): با افزایش سن و استفاده مداوم، دیسکها میتوانند به تدریج دچار فرسایش شوند. این فرسایش ممکن است باعث کاهش ارتفاع دیسک و ایجاد درد شود.
- دیسک پروترود شده: در این حالت، دیسک به سمت خارج برآمده میشود، اما هنوز به طور کامل پاره نشده است. این وضعیت میتواند فشار بر روی عصبها ایجاد کند.
- دیسک پاره شده: در این نوع، دیسک به طور کامل پاره میشود و مواد داخلی آن به فضای اطراف نشت میکنند. این میتواند باعث درد شدید و مشکلات عصبی شود.
- دیسک کمر سفت (Stenosis): این وضعیت به تنگی کانال نخاعی اطلاق میشود که میتواند به دلیل دیسکهای فرسوده یا دیگر مشکلات ساختاری ایجاد شود و به عصبها فشار وارد کند.
- دیسک کمر باریک شده: این وضعیت به کاهش فضای بین دیسکها و مهرهها اشاره دارد که ممکن است به دلیل فرسایش یا آسیب به دیسکها ایجاد شود و منجر به درد و ناراحتی شود.
علائم دیسک کمر
اختلال در سلامت دیسکهای موجود بین مهرههای کمر، علائم مختلفی ایجاد میکند که شامل موارد زیر است:
- درد کمر: یکی از شایعترین علائم، درد مزمن یا حاد در ناحیه کمر است که ممکن است به ناحیههای دیگر نیز انتشار یابد.
- درد تیرکشنده: درد ممکن است به پاها، به ویژه در ناحیههای نشیمنگاه، ران و زانو منتشر شود.
- بیحسی یا سوزنسوزن شدن: بیماران ممکن است احساس بیحسی یا سوزنسوزن شدن در پاها یا ناحیههای دیگر داشته باشند.
- ضعف عضلانی: ممکن است در برخی از عضلات پا یا کمر احساس ضعف کنید.
- اختلال در حرکت: بعضی افراد ممکن است در حرکات خود دچار مشکل شوند و نتوانند به راحتی خم شوند یا بایستند.
- افزایش درد با فعالیت: درد ممکن است با فعالیت های خاصی مانند نشستن، بلند شدن یا خم شدن تشدید شود.
- کاهش انعطافپذیری: ممکن است در ناحیه کمر احساس سفتی یا کاهش انعطافپذیری کنید.
پارگی دیسک چیست؟
دوباره همان نوار چسب را تصور کنید؛ حالا تصور کنید که فیبر دور مایع دیسک پاره شود! در نتیجه مایع ژلاتینی بیرون میریزد و به فضای نخاعی و ریشههای عصبی فشار وارد میکند. این به معنای پارگی دیسک کمر است.
پارگی دیسکها چه زمانی اتفاق میافتد؟
با افزایش سن، میزان آب موجود در دیسکها کاهش مییابد و انعطافپذیریشان کمتر میشود. در نتیجه، شروع به کوچک شدن میکنند و فضاهای بین مهرهها باریکتر میشود. این امر باعث میشود دیسکها بیشتر در معرض پارگی یا بیرونزدگی قرار گیرد.
همچنین یک رویداد آسیبزا، مانند زمین خوردن، تصادف، پریدن و چرخش ناگهانی نیز میتواند باعث پارگی دیسک شود.
علائم پارگی دیسک کمر چیست؟
پارگی دیسک ممکن است باعث درد، بیحسی و سوزن سوزن شدن در قسمت پایین کمر، باسن، ران و ساق پا شود.
آیا پارگی دیسک با استراحت درمان می شود؟
اگر پارگی دیسک بسیار خفیف باشد؛ صرفا با چند روز استراحت و مصرف داروهای ضد التهاب درمان میشود اما اکثر افراد به چند جلسه فیزیوتراپی، اصلاح فعالیتهای روزمره و مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی نیاز پیدا میکنند.
اگر درد ادامه یابد یا باعث ضعف شدید شود، ممکن است گزینههایی مانند تزریق استروئید یا جراحی ضروری باشد.
سیاه شدن دیسک کمر چیست؟
سیاه شدن دیسک کمر فقط یک اصطلاح است و اصلا وجود خارجی ندارد!
در واقع دیسک به هیچ عنوان سیاه نمیشود؛ اما زمانی که مایع ژلانیتی دیسک، آب خود را از دست میدهد و دیسک کم آب میشود؛ در تصاویر MRI که به صورت سیاه و سفید است، این دیسکها سیاه دیده میشوند!
به عبارتی، فقط به خاطر کمآبی دیسک؛ ظاهر و شکل آن در تصاویر پزشکی، تیرهتر دیده میشود.
کم آب شدن دیسکها چه زمانی اتفاق میافتد؟
این مساله ارتباط نزدیکی با افزایش سن دارد؛ وقتی سن بالاتر میرود، به مرور زمان ممکن است دیسکها، کم آبتر شود. به همین خاطر توصیه میشود که از سنین جوانی اصلاح سبک تغذیه، تحرک و ترک دخانیات جدی گرفته شود.
بر اساس مقالهای در سایت healthline:
خشک شدن دیسکها با افزایش سن، تا حدودی مربوط به ژنتیک و اجتنابناپذیر است؛ اما مواردی وجود دارد که به خوبی جلوی این روند را میگیرد. از جمله: ورزش منظم و گنجاندن تمرینات تقویت عضلات مرکزی بدن در برنامه روزانه، حرکات کششی منظم، حفظ وزن متوسط برای جلوگیری از وارد شدن فشار اضافی به ستون فقرات، سیگار نکشیدن،هیدراته ماندن و نوشیدن منظم آب
علائم کم آب شدن و خشکی دیسک کمر چیست؟
بسیاری از افراد مبتلا به بیماری خشکی و دهیدراته شدن دیسک، مدتها هیچ علامتی را تجربه نمیکنند. با این حال، اولین علامت فیزیکی خشک شدن دیسک معمولاً سفتی کمر است.
سایر علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- درد
- ضعف
- احساس سوزن سوزن شدن
همچنین اگر اعصاب شما تحت تأثیر قرار گرفته باشد، درد ممکن است به یک یا هر دو پا نیز سرایت کند و حتی روی قدرت راه رفتن و حرکات مثانه و روده تاثیر بگذارد.
بیرون زدگی و پارگی دیسک کمر، چه زمانی خطرناک است؟
بیرون زدگی و پارگی دیسک کمرتان؛ به احتمال زیاد نیاز به جراحی دارد؛ اگر:
- درد مزمن پاها و کمرتان چندین ماه طول کشیده و با استراحت و فیزیوتراپی، بهبود نیافتهاید.
- در حال از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع خود هستید.
- موقع راه رفتن در پاهایتان احساس ضعف، سنگینی و بیحسی دارید.
اگر هیچکدام از این علایم را ندارید، حتی اگر دیسکتان پاره شده باشد هیچ اشکالی ندارد و خطرناک نیست. چون بدن بعد از مدتی دیسک بیرونزده را جذب میکند؛ التهاب را میگیرد و قسمت پارگی دیسک را به مرور کمتر میکند.
تشخیص دیسک کمر
تشخیص دیسک کمر معمولاً شامل مراحل زیر است:
- تصویربرداری شامل:
- رادیوگرافی (X-ray): این روش میتواند مشکلات ساختاری مثل آرتروز یا شکستگیها را نشان دهد، اما نمیتواند دیسکهای بینمهرهای را بهطور مستقیم نمایش دهد.
- MRI (تصویربرداری با تشدید مغناطیسی): MRI میتواند فشار بر روی عصبها و وضعیت دیسکها را نشان دهد.
- سیتی اسکن: در مواردی که MRI امکانپذیر نیست، سیتی اسکن میتواند به ارائه اطلاعات مفید کمک کند.
- آزمایشات الکتروفیزیولوژیک: مانند EMG (الکترومیوگرافی) و NCS (نوار عصب)، که میتواند به شناسایی آسیبهای عصبی کمک کند.
چه زمانی برای دیسک کمر باید به فیزیوتراپی مراجعه کنیم؟
اگر در ناحیه کمر و ستون فقراتتان دردی را حس میکنید که چند روز طول کشیده و با استراحت و انجام تمرینات ورزشی مخصوص، درمان نشده است؛ توصیه میشود که به فیزیوتراپیست مراجعه کنید.
مراجعانی که با شکایت از کمر درد به فیزیوتراپی فانتوم زنجان مراجعه میکنند؛ در وهله اول مورد معاینه فیزیکی قرار میگیرند. بسیار پیش آمده که شخصی مشکل بیرونزدگی دیسک کمر نداشته ولی بخاطر اسپاسم عضلانی در مفصل ساکروایلیاک در ناحیه انتهای کمر، دچار کمر دردهای تنشی بوده است.
بنابراین فیزیوتراپی را جدی بگیرید و یکبار برای همیشه در این خصوص، معاینه شوید و مشاوره دریافت کنید.
نوع علائم فرد خیلی مهم است؛ اینکه مدل کمر درد او چه شکلی است؟ این درد روی کدام عضلات او اثر میگذارد؟ آیا گزگز، سوزن سوزن شدن یا بیحسی هم دارد یا خیر؟ تنها کسی که میتواند نوع و علت درد شما را مشخص کند، فیزیوتراپیست است.
کلیک کنید:تمرینات ورزشی و نرمشهای دیسک کمر
شماره تلفنهای کلینیک برای پاسخگویی به همه سوالات شما
024-33789342
09108423388
09936075481
اگر ترجیح میدهید تیم فیزیوتراپی فانتوم زنجان با شما ارتباط بگیرد؛ فرم زیر را پر کنید. کمتر از چند ساعت، با شما تماس خواهیم گرفت.
عوامل بروز دیسک کمر
- سن: با افزایش سن، دیسکهای کمر به تدریج دچار سایش و کاهش انعطافپذیری میشوند.
- وزن: اضافه وزن به دیسکهای کمر فشار بیشتری وارد میکند و باعث افزایش احتمال بروز مشکلات دیسکی میشود.
- فعالیتهای بدنی: انجام حرکات ناگهانی، بلند کردن اشیاء سنگین و فعالیتهایی که شامل خم شدن یا چرخش مکرر کمر است، میتواند به آسیب به دیسکها منجر شود.
- ژنتیک: برخی افراد به دلایل ژنتیکی بیشتر در معرض مشکلات دیسک کمر قرار دارند.
- سیگار: استعمال سیگار میتواند بر سلامت استخوانها و بافتهای نرم تأثیر منفی بگذارد و خطر بروز مشکلات دیسکی را افزایش دهد.
- نقصهای ساختاری: برخی افراد ممکن است دارای نقصهای ساختاری در ستون فقرات باشند که احتمال بروز دیسک کمر را افزایش میدهد.
- عدم تعادل عضلانی: ضعف عضلات پشتی و شکمی میتواند منجر به عدم حمایت کافی از کمر و افزایش خطر آسیب شود.
- عوامل شغلی: مشاغلی که شامل نشستن طولانیمدت یا فعالیتهای فیزیکی سنگین هستند، میتوانند به بروز دیسک کمر کمک کنند.
عوامل مضر برای سلامت دیسک کمر
- نشستن طولانیمدت: نشستن برای مدت طولانی، به خصوص در وضعیت نادرست، میتواند فشار زیادی به دیسکهای کمر وارد کند.
- بلند کردن اجسام سنگین به شیوه نادرست: بلند کردن اجسام به صورت ناگهانی یا با استفاده از کمر به جای پاها، میتواند به دیسکها آسیب برساند.
- توجه نکردن به وضعیت بدن: نشستن یا ایستادن در وضعیتهای نادرست میتواند موجب فشار بر روی دیسکها شود.
- عدم ورزش و فعالیت بدنی: عدم تحرک و ورزش منظم میتواند باعث ضعیف شدن عضلات حمایتکننده از کمر و افزایش احتمال آسیب به دیسکها شود.
- استفاده از کفشهای نامناسب: کفشهای بدون حمایت مناسب میتوانند به مشکلات کمر دامن بزنند.
- افزایش وزن: اضافه وزن میتواند فشار بیشتری بر روی دیسکهای کمر وارد کند.
- استرس و فشار روانی: استرس میتواند باعث تنش در عضلات و افزایش درد کمر شود.
- حرکات ناگهانی و شدید: انجام حرکات ناگهانی یا ورزشهایی که به کمر فشار میآورد، میتواند خطرناک باشد.
- خوابیدن در وضعیت نادرست: خوابیدن در وضعیتی که کمر را تحت فشار قرار میدهد، میتواند باعث ایجاد مشکلاتی شود.
سوالات متداول
1-دیسک کمر کجاست؟
در ستون مهرهها، پنج عدد مهره کمری وجود دارد. دیسکها بین مهرهها قرار میگیرند.
2-آسانترین راه تشخیص دیسک کمر کدام است؟
بهترین و آسانترین راه تشخیص این عارضه، معاینه بالینی و تستهای عملکردی توسط فیزیوتراپیست است. در این خصوص، فیزیوتراپیست ابتدا تاریخچه پزشکی بیمار را بررسی کرده و علائم و نشانهها را ارزیابی میکند.
3-بهترین درمان دیسک کمر چیست؟
فیزیوتراپی یکی از ایمنترین و مؤثرترین روشهای غیرجراحی برای درمان دیسک کمر است و با تمرینات تقویتی، کششی و تکنیکهای دستی به کاهش درد و بهبود حرکت کمک میکند. با این حال، شدت بیماری در هر فرد متفاوت است، پس پیش از هر اقدامی حتما برای معاینه و تشخیص دقیق به فیزیوتراپیست و یا پزشک متخصص مراجعه کنید.
4-تفاوت سیاتیک و دیسک کمر چیست؟
دیسک کمر آسیب یا بیرونزدگی دیسک بینمهرهای است، در حالی که سیاتیک یک علامت ناشی از فشار همین دیسک بر عصب سیاتیک محسوب میشود، نه یک بیماری مستقل. درد دیسک کمر بیشتر در ناحیه پایین کمر است، اما درد سیاتیک در مسیر عصب سیاتیک از کمر تا پشت پا احساس میشود.
5-آیا دیسک کمر باعث درد عصب سیاتیک میشود؟
بله. یکی از شایعترین علل سیاتیک، بیرونزدگی یا فتق دیسک کمری است. در این حالت، دیسک آسیبدیده به ریشهٔ عصب سیاتیک فشار وارد میکند و باعث بروز درد، بیحسی یا ضعف عضلانی میشود. شدت علائم بسته به میزان فشار روی عصب و محل دقیق فتق دیسک متفاوت است.در بسیاری از موارد، این عارضه با روشهای غیرجراحی از جمله فیزیوتراپی تخصصی قابل کنترل و درمان است.
6-آیا برای تشخیص پارگی و بیرونزدگی دیسک کمر، حتما باید تصویر MRI بگیریم؟
اگر 100 نفر فرد سالم که حتی هیچ دردی در کمرشان احساس نمیکنند عکس MRI بگیرند، حداقل برای 70 نفرشان بیرونزدگی دیسک کمر خفیف را نشان میدهد! خیلی نباید روی تصاویر MRI حساس باشید. بهترین راه، انجام معاینه فیزیکی توسط فیزیوتراپیست مجرب است.
7-آیا همه پارگیها و بیرون زدگیهای دیسک کمر، باید جراحی شود؟
خیر؛ بسیاری از مشکلات مربوط به دیسک کمر با چند جلسه فیزیوتراپی و اصلاح سبک زندگی درمان میشود. جراحی آخرین اقدام است و این مورد را فیزیوتراپیست بعد از معاینه و مشاوره و در نظر گرفتن همه موارد، تشخیص میدهد.
8-تاثیر اعصاب (استرس) بر دیسک کمر چیست؟
استرس باعث تنش و انقباض عضلات اطراف ستون فقرات میشود که این امر فشار بیشتری بر دیسکهای کمر وارد کرده و درد را تشدید میکند. از طرفی وقتی دیسک به عصب فشار بیاورد، بیمار درد، بیحسی یا گزگز را در مسیر همان عصب احساس میکند.
9-آیا دیسک کمر ارثی است؟
بله؛ ژنتیک تا حدی در ابتلا به دیسک کمر نقش دارد و برخی افراد به دلیل سابقه خانوادگی یا ساختار ذاتی بافتها، زودتر دچار آسیب دیسک میشوند. با این حال، سابقه خانوادگی تنها یک عامل خطر است و سبک زندگی، وضعیت بدنی و تحرک نیز نقش مهمی دارند.
10-آیا سرما برای دیسک کمر ضرر دارد؟
بله؛ قرار گرفتن طولانیمدت در هوای سرد میتواند با ایجاد انقباض عضلانی، درد دیسک کمر را تشدید کند. کمپرس یخ کوتاهمدت و اصولی در دوره حاد درد میتواند مفید باشد، اما استفاده نادرست یا طولانی از آن ممکن است به پوست و بافتهای اطراف آسیب برساند.
