آرتروز شانه یکی از شایعترین بیماریهای مفصلی در سنین میانسالی و سالمندی است که به علت ساییدگی و تخریب تدریجی غضروف مفصل شانه ایجاد میشود. این بیماری میتواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد و انجام فعالیتهای روزمره مثل لباس پوشیدن، شانه کردن مو یا حتی خوابیدن را دشوار کند. علتهای مختلفی در بروز آرتروز شانه نقش دارد؛ از جمله افزایش سن، آسیبهای مکرر یا شدید شانه، حرکات تکراری، بیماریهای التهابی و عوامل ژنتیکی.
علائم اصلی این بیماری شامل درد مزمن شانه، محدودیت حرکت، خشکی مفصل، صدای ساییدگی و ضعف عضلات اطراف شانه است. با شناخت به موقع علائم و مراجعه به پزشک میتوان از پیشرفت بیماری جلوگیری و درمان مناسب را آغاز کرد. در این مقاله از فیزیوتراپی فانتوم زنجان با ما همراه باشید.
آرتروز شانه چیست و چه علایمی دارد؟
آرتروز شانه (Shoulder Osteoarthritis) نوعی بیماری مفصلی است که در آن غضروف پوشانندهی سطح مفصل شانه به تدریج دچار ساییدگی و تخریب میشود. غضروف سالم باعث حرکت نرم و بدون اصطکاک مفصل میشود، اما وقتی این غضروف از بین میرود، استخوانها به طور مستقیم روی هم ساییده میشود و این حالت باعث درد، محدودیت حرکت و گاهی صدای ساییدگی در مفصل است.
علایم آن عبارت است از:
-
درد در ناحیه شانه، به ویژه هنگام حرکت یا در شب (درد در ابتدا هنگام حرکت و فعالیت ایجاد میشود؛به مرور ممکن است در حالت استراحت و حتی شبها هم وجود داشته باشد و خواب را مختل کند.)
-
محدودیت دامنه حرکتی و سختی در بالا بردن یا چرخاندن دست (دشواری در بالا بردن دست یا چرخاندن بازو؛ سختی در انجام کارهای روزمره مثل شانه کردن مو یا پوشیدن لباس.)
-
احساس ساییدگی یا صدا هنگام حرکت شانه (هنگام حرکت شانه ممکن است صدای تقتق یا ساییدگی حس شود.)
-
ضعف عضلات اطراف شانه به دلیل کاهش استفاده(به علت کاهش استفاده و درد، عضلات شانه ضعیف میشود.)
-
تورم یا التهاب خفیف (در برخی موارد مفصل شانه کمی متورم یا حساس به لمس میشود.)
چه مواردی زمینهساز بروز آرتروز شانه است؟
-
افزایش سن به دلیل فرسودگی طبیعی غضروف مفصل در طول زمان (شایعترین علت)
-
سابقه آسیبدیدگی یا شکستگی شانه (از جمله شکستگی استخوان بازو یا کتف در ناحیه مفصل و یا در رفتگیهای مکرر شانه که به مرور به غضروف آسیب میزند.)
-
حرکات تکراری و فشارهای شغلی یا ورزشی( از جمله فعالیتهای شغلی مثلاً کارگران ساختمانی و نقاشان و یا ورزشهایی مثل وزنهبرداری، تنیس یا ورزشهای پرتابی)
-
بیماریهای التهابی مفصل (مانند روماتیسم مفصلی که باعث تخریب زودهنگام غضروف میشود.)
-
عوامل ژنتیکی(در برخی افراد استعداد بیشتری برای ساییدگی مفاصل وجود دارد.)
- آسیب به روتاتور کاف (پارگیهای بزرگ و درمان نشده در تاندونهای شانه باعث تغییر بیومکانیک مفصل و در نهایت آرتروز میشود.)
-
بیماریهای متابولیک یا دیگر بیماریها (مانند دیابت، نقرس، یا اختلالات متابولیسم کلسیم و فسفر.)
روشهای درمان آرتروز شانه را میدانید؟
درمانِ آرتروز شانه به شدت بیماری بستگی دارد و معمولاً شامل موارد زیر است:
روشهای غیرجراحی
-
-
-
اجتناب از حرکات تکراری و سنگین شانه.
-
استفاده از گرما یا سرما برای کاهش درد و التهاب.
-
فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی و کششی{تمرینات کششی، منوال تراپی و یا روشهای درمانی مثل اولتراسوند و الکترو تراپی)
-
داروهای ضد التهاب و مسکنها
-
تزریق کورتون یا ژلهای مفصلی
- تغییر سبک زندگی و فعالیتها
-
-
روشهای جراحی (در موارد شدید)
-
-
آرتروسکوپی برای تمیز کردن مفصل، برداشتن زوائد استخوانی یا بافتهای آسیبدیده.
-
تعویض کامل یا جزئی مفصل شانه (پروتز شانه)
-
فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی برای آرتروز شانه
فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی نقش بسیار مهمی در کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی و جلوگیری از پیشرفت آرتروز شانه دارد. این تمرینات باید به صورت منظم و زیر نظر متخصص انجام شود.
اهداف فیزیوتراپی برای بهبود آرتروز شانه
-
کاهش درد و التهاب
-
بهبود حرکت مفصل
-
تقویت عضلات اطراف شانه (به ویژه روتاتور کاف و عضلات پایداری دهنده کتف)
-
جلوگیری از خشک شدن مفصل و کاهش عملکرد
تمرینات کششی (برای افزایش انعطافپذیری)
-
پاندول (Pendulum Exercise)
-
بدن را کمی به جلو خم کنید و بازوی مبتلا را آویزان کنید.
-
به آرامی بازو را مانند آونگ در دایرههای کوچک بچرخانید.
-
-
کشش کراسبادی (Cross-Body Stretch)
-
دست مبتلا را به آرامی با کمک دست مقابل روی سینه بیاورید و ۱۰–۲۰ ثانیه نگه دارید.
-
-
کشش پشت سر
-
دستها را پشت سر بگذارید و آرنجها را آرام به عقب ببرید.
-
تمرینات تقویتی (برای افزایش قدرت عضلات)
-
تقویت روتاتور کاف با کش مقاومتی (Resistance Band)
-
باند را به در دستگیره ببندید.
-
بازو را نزدیک بدن نگه دارید و به آرامی به داخل یا خارج بچرخانید.
-
-
بالا بردن بازو در کنار بدن (Lateral Arm Raise)
-
با وزنه سبک یا بدون وزنه، دست را تا شانه بالا بیاورید و سپس پایین بیاورید.
-
-
پرس دیواری (Wall Push-Up)
-
مقابل دیوار بایستید و مانند شنا رفتن، فشار به دیوار وارد کنید.
-
روشهای کمکی فیزیوتراپی
-
استفاده از گرما یا سرما برای کاهش درد.
-
الکتروتراپی (TENS) برای تسکین درد.
-
اولتراسوند تراپی برای بهبود بافت نرم.
-
ماساژ درمانی جهت کاهش اسپاسم عضلانی.
نکته مهم:
-
تمرینات باید بدون درد شدید انجام شود.
-
حرکات باید آرام، کنترل شده و منظم باشد.
-
در مراحل پیشرفته آرتروز یا هنگام درد زیاد، برخی تمرینات باید تغییر کند.
بسیار اهمیت دارد که درمان خود را زیر نظر فیزیوتراپیست مجرب انجام دهید.
همین حالا [اینجا] را کلیک کنید و مشاوره رایگان آنلاین دریافت کنید.
شماره تلفن های کلینیک جهت تماس و دریافت مشاوره:
راهکار های پیشگیری از آرتروز شانه
پیشگیری از آرتروز شانه کاملاً ممکن نیست، به ویژه با بالا رفتن سن؛ اما میتوان با رعایت برخی اصول، احتمال بروز آن را کاهش داد یا روند پیشرفت را کند کرد.
مراقبت از مفصل شانه
-
پرهیز از حرکات تکراری و سنگین روی شانه (مثلاً بلند کردن اجسام بالای سر بهطور مکرر).
-
استفاده صحیح از شانه در فعالیتهای ورزشی و شغلی.
-
اجتناب از وارد کردن فشار ناگهانی یا حرکات پرتابی شدید.
حفظ قدرت و انعطاف عضلات
-
انجام منظم تمرینات کششی برای جلوگیری از خشکی مفصل.
-
تقویت عضلات روتاتور کاف و عضلات پشتیبان کتف برای پایداری بهتر شانه.
-
ورزشهای سبک مثل شنا، پیادهروی و یوگا.
پیشگیری از آسیبها
-
گرم کردن و کشش قبل از ورزش.
-
رعایت اصول صحیح تکنیکهای ورزشی (مثلاً در تنیس، والیبال یا وزنهبرداری).
-
درمان بهموقع آسیبهای شانه مثل دررفتگی یا پارگی تاندون.
سبک زندگی سالم
-
حفظ وزن مناسب بدن (چاقی باعث فشار بیشتر بر مفاصل میشود).
-
تغذیه سالم: مصرف غذاهای ضدالتهابی (ماهی، سبزیجات، میوهها، مغزها).
-
مصرف کافی ویتامین D و کلسیم برای سلامت استخوانها.
پیگیری مشکلات زمینهای
-
کنترل بیماریهای التهابی مثل روماتیسم مفصلی.
-
کنترل دیابت و بیماریهای متابولیک.
-
بررسی سابقه خانوادگی و توجه به علائم اولیه (مثل دردهای مزمن شانه).
کلام آخر
آرتروز شانه بیماریای تدریجی است که اگرچه درمان قطعی برای بازگرداندن غضروف از بین رفته وجود ندارد، اما میتوان با روشهای غیر جراحی مانند فیزیوتراپی، دارو، تزریق داخل مفصل و اصلاح سبک زندگی، علائم آن را کنترل کرد و عملکرد شانه را بهبود بخشید. در موارد شدید، جراحی و تعویض مفصل شانه به عنوان راهحل نهایی مطرح میشود. بنابراین، آگاهی از علتها، علائم و روشهای درمانی این بیماری و همچنین توجه به اقدامات پیشگیرانه، نقش مهمی در حفظ سلامت مفصل شانه و ارتقای کیفیت زندگی دارد.